A.— 1 2 3 4 5

Nire begiak hiru euli haien joan-etorriei jarraitzen zitzaizkien. Halako batean, beste euli bat sartu zen gelara. Euli handia eta berdea zen. Nire buru gainetik bizpahiru aldiz pasatu ondoren, beste hiru euliengana joan zen; eta, banan-banan, kolpeka hankaz gora bota zituen, amerikar hegazkinek –amerikar filmetan, noski japoniar hegazkinak lurraren kontra botatzen dituzten bezala. Euli "normalek", zorabiaturik, leihotik ihes egin nahi zuten; baina beren buruez kristala jotzen zuten. Azkenean, hiru euli "japoniarrak" behearen gainera erori ziren, eta hantxe higitu zituzten azken aldiz beren hegoak eta hankak. Euli handia, bere "lantxoa" egin ondoren, horman gelditu zen, niri begira bezala. "Alua! Inperialista!" oihukatu nion. Orduan barre txiki bat entzun nuen:"Ihihihihiiii!"

B.— 1 2 3 4 5

Nire andregaia, kalean barrena zetorrela, etxean zakur bat ikusita, oihuka hasi zen. "Ez ikara, ez ikara, zure Jazinto naiz, neska!" esan nion. Baina gero eta gorakiago egiten nuen zaunka.

Orduan nire andregaiak, gelako hautsontzia harturik, dzapa! atzeko ezker hankara bota zidan. Kalera ihes egin nuen garrasika. Herrian zehar arratsalde osoan ibili nintzen. Gaua heldu zenean, neure etxeko atarira sartu, eta neure bizitokiko atearen aurrean etzan nintzen. "Euli zikin hura! Sorgin zerria!" Loak hartu ninduen gogoeta hauetan.

Goizean auzoko batek iratzarri ninduen.

—Txo! Ondo lo egiten da behearen gainean?

Begiak zabaldu nituen; eta, erantzutean, hitzok atera ziren nire ahotik.

—Ez daukat zakur itxurarik, ezta? —galdetu nion auzokoari—.

Errukiz beterik begiratu zidan.

—Tira, tira, ardoaren ondorioak dauzkazu oraindik! Ohera zaitez eta lo egin lasai! —erantzun zidan—.

Eta hauxe berau egin nuen. Oheratu baino lehen, komunera sartzean, han, txokoan, pixa putzutxo bat ikusi nuen. Txakurrek egiten dituzten putzutxoak bezalakoa.

C.— 1 2 3 4 5

Ez dut sinesten sorginengan. Eta ez daukat sineste horren beharrik ere. Sorginak benetakoak dira, eta gure artean bizi dira. Sorginak hor daude. Eta kito.

Julio Caro Baroja jaunak gauza asko zekien sorginei buruz. Ni gizon trankila eta baketsua nintzen, Caro Barojaren liburu bat irakurri arte. Geroztik, mesfidantza sartu zait barruan, eta gauza eta pertsona normalen azpian sorgin ezkutatu bat ikusten dut. Nik neuk sorginkeria bat sufritu dut, orain dela egun batzuk. Hona hemen nola izan zen.

Arratsalde batean, Caro Baroja ospetsuaren liburua osorik irakurri nuen. "Sorgin herria ote da benetan gure Euskal Herria! Arraioa!" pentsatu nuen. "Baina, gaitz erdi; sorginak beste arotako gauzak dira! Nahikoa dugu orain geure sorgin politikariekin bizitzea!" Liburuak, hala ere, mesfidantzaren hazia erein zuen nire gogoan. "Sorginak, akelarreak, edari pozoitsuak... Ba! Antzinako gauzak" esaten zidan nire barruak. Baina, hala ere, nire segurtasuna ez zen handia.

Pentsatzen segitu nuen. Nire aurrean, arratsalde baketsu hartan, hiru euli zebiltzan airean, kasik elkar joka. "Hona hemen euli normalak!" pentsatu nuen, "ez antzinakoak bezalakoak. Garai haietan, zakurrak, euliak eta edozer gauza sorgin bihurtzen ziren. Haiek bai aro arraroak!" Honela pentsatzen segitu nuen.

D.— 1 2 3 4 5

Logelatik irten nintzen. Nire etxea oso arraroa iruditzen zitzaidan, guztiz handia, usain berriz betea, komunaren inguruan batez ere. Pixa egiteko gogoa etorri zitzaidan. Komuna gizonentzat egokia zela ikusi nuen, baina zakurrarentzat alferrikakoa. Komuneko txoko batean hanka jaso, eta han, dzist dzist, putzu bat utzi nuen behearen gainean. "Hau bai egoera tristea nirea!" pentsatu nuen, oihu triste bat egiten nuen bitartean.

Sukalderantz jo nuen, eta ikaraldi bat hartu ere bai. Neure katua aurkitu nuen, ni bezain handia. Miaoka eta purrustaka hasi zen, bere bizkarra makoturik. Azkenean nire gainera saltatu zuen, eta han hasi ginen harramazkaka, haginka. "Pello, neu naiz, neu naiz, zure jabea naiz!" esan nion garrasika; baina nire garrasiak zaunkadak besterik ez ziren.

Azkenean ihes egiteko erabakia hartu nuen, eta neure logelara sartu nintzen. Eta han beste ezusteko bat aurkitu nuen.

E.— 1 2 3 4 5

Irrati aparailuari begiratu nion; baina itzalita zegoen. Beraz, barre hura ez zetorren irratitik. Berriro beste barre bat entzun nuen. Euliari begiratu nion. "Eulia barreka?" galdetu nion neure buruari, harrituta. "Ez da posible?"

Baina horrela zen. Eulia, Caro Barojaren liburuaren gainean jarri zen, hegan itzuli bat egin ondoren. Eta gero, bere hankez liburua gora jaso eta nire buru gainera erortzen utzi zuen. Ni zutik jarri nintzen, haserre. "Euli aluaaa!" esan nion amorruz beterik; eta une berean eulia nire besora etorri, eta dzast! sekulako ziztada egin zidan. "Ai!"

Neure barruan gauza arraro bat sentitzen hasi nintzen. Nire logelako tresnak, pixkanaka, handituz joan ziren. Nire alboko zapata batek metro bateko luzera zeukala ikusi nuen.

Ispiluak ezagutarazi zidan egia osoa. Ispiluan neure itxura berria ikusi nuen: zakur baten itxura, hain zuzen. Ezin nuen sinistu. Burua mugitu nuen, eta ispiluko zakurrak ere burua mugitu zuen. Eskuineko begia itxi, eta zakurrak ere begi berbera itxi zuen.

Egia gogor hura ikustean, oihu bat egin nuen. Baina oihu hura zaunkada bat izan zen. Neure atzeko alderantz begiratu nuen gero; eta han neure buztan berria ikusi nuen tente-tente. "Ni zakur bihurtuta! Ni zakurra!"

Beste barre luze bat entzun nuen. Han zegoen eulia, niri begira eta barreka.

ARZELUS, Xabier (1984): Ipuin beltzak,
Euskaltzaindia, Donostia, 37-41 orr.