Ai,
zorioneko "a" hizkia! Beti badugu zalantzaren bat herri- eta herrialde-izenei
dagozkien lekuzko kasuetan, hau da, non, nora, nondik, nongo e.a.
adierazteko.
Hiru
sail baitaude:
- Lehenik, "a" hizkia itsatsita
dutenak: Gipuzkoa, Nafarroa, Donostia, Errenteria, Mungia, Ordizia,
etab.
- Bigarren, "a" hizki hori artikulua
dutenak: Iruñea, Euskal Herria, Bizkaia, Azkoitia, Ermua,
Hondarribia, Busturia, etab.
- Eta, azkenik, "a" hizkirik inoiz
ez dutenak: Altsasu, Bakaiku, Legazpi, Urretxu, etab.
Eta,
jakina, batzuek "a" hori gorde egiten dute beren deklinabidean eta
beste batzuek ez. Gaurkoz, sail bakoitzetik adibide bana emango dugu.
Har dezagun "a" itsatsita duen "Zuberoa" hitza, nola deklinatu
lekuzko kasuetan?
Bada,
"Zuberoatik",
"Zuberoara",
"Zuberoaraino"…,
hau da, "a" hizkia behin ere galdu gabe.
Bigarren
saila, "a" hori artikulua dutenen artetik, har dezagun "Iruñea".
Bada,
lekuzko kasuetan, "Iruñea"
eta "Iruñean"
esango dugu, baina hortik aurrera: "Iruñera",
"Iruñetik"
edo "Iruñeko".
Har
dezagun, azkenik, "a" hizkia inoiz galtzen ez dutenen adibide bat:
"Altsasu".
Hitz
horrek bukaeran "a" hizkirik ez duenez, ez dago batere arazorik: "Altsasu",
"Altsasun",
"Altsasutik",
"Altsasura"
edo "Altsasuko".
Gaurkoz,
hauxe guztia; baina bihar oker-zuzenketa zehatzago bat egingo dugu,
herri eta herrialdeen izen bereziak direla eta.
