euskalkitegia

Mixel – Itsasu (Lapurdi)

-Entonazioa eta letren soinua entzunda, argi igartzen zaio iparraldekoa dela. Mugaz bestaldeko /r/ berezia darabil.

-Letren doinuari dagokionez:

*/h/ aspiratu egiten du (hemen, hiru, ahal)

*/j/ = /iota/ ahozkatzen du (joan, jende).

*/in/ ez du /ñ/ egiten (Oropako normetan eginak)

*/il/ ez du /ll/ egiten (hamabost bat mila)

*/z/, /s/ eta /x/ bereizten ditu; baita /tz/, /ts/ eta /tx/ ere: (Bagira hiru asiozatioak, guk egiten dugu gazna, harek erainen zauzun xuxen nola egiten den gero bultsa baten burian biltzen).

-Hiztegian, berba batzuek frantsesaren eragina:

Oropa = Europa

asoziatio

presura = presioa

bon

kilometre

-Gu pertsonaren aldaera = gourek (guhaurek):

Ardi esnia saltzen dugu parte on bat eta hiru hilabetez ardi esnia gaznatzen dugu gourek etxian.

-Bi zenbakiaren aldaera = biga

-Aditz forma bereziak:

Denbora guzia hemen laborantzan pasatu ot

Denak lanian elgarrekin ari gira

Heldu den maiatzetik goiti hasten gira gaznatzen

Harek baditilako han gazna egiteko lekuak (lekiak ¿???)

Harek errainen zauzun xuxen nola egiten den. Nik xuxen ez dauzut erraiten ahal.

Guri galdegin zaukun egitea gazna

Oain lan betian gira

Ene gazte denborarik beti ardiak ezautu tut

-Gero aldia egiteko –en erabiltzen du

Harek errainen zauzun xuxen nola egiten den

-ten amaieraren ordez –iten erabili:

Presura emaiten

Eta e(ra)maiten untzitan eta gero finkatzeko pisuekin atsiditzen hunenbeste oren

-Nahiz eta esaldian NORI marka agertu aditzak ez darama:

-Hitz amaieran aldaketak:

*ea > ia: guk hemen ardi esnia egiten dugu

esnia gaznatzen dugu gourek etxian

denak elgarrekin lanian ari gira

laborari etxe batian

Nora à Norat: -ra > rat egiten du

Arratsaldean ekartzen dugu etxerat

Hemendik Donib)ane Loizunerat hogeita hamar kilometre dira

Doni(b)ane Garazirat beste hogeita hamar bat. Hogoi kilometre Baionarat

-Egiturari dagokienez:

*Ahalera ezezkoan egiteko : ez + ahal

Nik xuxen ez dauzut erraiten ahal

*-(r)en (aditza)+tzen:

Laborariek badute lanik aski laborantzako lurren begiratzen

Lanik asko bada ume hoien segitzen

Mixel – Itsasu (Lapurdi)
-Entonazioa eta letren soinua entzunda, argi igartzen zaio iparraldekoa dela. Mugaz bestaldeko /r/ berezia darabil.
-Letren doinuari dagokionez:
	/h/ aspiratu egiten du (hemen, hiru, ahal) /j/ = /iota/ ahozkatzen du (joan, jende). /in/ ez du /ñ/ egiten (Oropako normetan eginak)* /il/ ez du /ll/ egiten (hamabost bat mila) /z/, /s/ eta /x/ bereizten ditu; baita /tz/, /ts/ eta /tx/ ere: (Bagira hiru asiozatioak, guk egiten dugu gazna, harek erainen zauzun xuxen nola egiten den gero bultsa baten burian biltzen).
-Hiztegian, berba batzuek frantsesaren eragina:
	Oropa = Europa asoziatio presura = presioa bon kilometre
-Gu pertsonaren aldaera = *gourek (guhaurek)*:
	Ardi esnia saltzen dugu parte on bat eta hiru hilabetez ardi esnia gaznatzen dugu gourek* etxian.*
-Bi zenbakiaren aldaera = biga
-Aditz forma bereziak:
	Denbora guzia hemen laborantzan pasatu ot Denak lanian elgarrekin ari gira Heldu den maiatzetik goiti hasten gira* gaznatzen* Harek baditilako* han gazna egiteko lekuak (lekiak ¿???)* Harek errainen zauzun* xuxen nola egiten den. Nik xuxen ez dauzut erraiten ahal.* Guri galdegin zaukun* egitea gazna* Oain lan betian gira Ene gazte denborarik beti ardiak ezautu tut
-Gero aldia egiteko –en erabiltzen du
	Harek errainen zauzun* xuxen nola egiten den*
-ten amaieraren ordez –iten erabili:
	Presura emaiten Eta e(ra)maiten* untzitan eta gero finkatzeko pisuekin atsiditzen hunenbeste oren*
-Nahiz eta esaldian NORI marka agertu aditzak ez darama:
-Hitz amaieran aldaketak:
	ea > ia: guk hemen ardi esnia* egiten dugu esnia gaznatzen dugu gourek etxian denak elgarrekin lanian* ari gira* laborari etxe batian
Nora à Norat: -ra > rat egiten du
	Arratsaldean ekartzen dugu etxerat
Hemendik Donib)ane Loizunerat hogeita hamar kilometre dira
	Doni(b)ane Garazirat beste hogeita hamar bat. Hogoi kilometre Baionarat
-Egiturari dagokienez:
	Ahalera ezezkoan egiteko : ez + ahal Nik xuxen ez dauzut erraiten ahal* -(r)en (aditza)+tzen: Laborariek badute lanik aski laborantzako lurren begiratzen* Lanik asko bada ume hoien segitzen