euskalkitegia

Jean Pierre Errekalt - Altzai

-Entonazioa eta ahoskera edo letren soinua entzunda, argi igartzen zaio iparraldekoa dela

eta are gehiago, Zuberoakoa: /ü/ egiten du (dütügü) eta /h/ arnasten du zenbait hitzetan (belharra).

-Letren doinuari dagokionez:

*/j/ = /iota/ ahoskatzen du (jarraiki).

*/in/ ez du /ñ/ egiten: zinez

*ez eta /il/ = /ll/ ere (mila bederatziehunen eta berrogeita hamabian sortürik)

*/z/, /s/ eta /x/ bereizten ditu; baita /tz/, /ts/ eta /tx/ ere.

Baina laborantxa, Xiberotarra

Ahoskatzen ez diren kontsonanteak

espedizio guzia behar duzu bukaerra helazi (hela(ra)zi), lab(or)antxa, sortu(r)ik

-arazi > azi laburtzen du eta aditzari lotzen dio zuzenean.

nik kantazten dut, kantazten eta dantzazten

-Hitzetan, frantsesetik hartuak entzun dizkiogu

Oihanetan maxina hoik

Maxina konpontzale baten etxean

Zubereraren forma bereizgarriak eta aldaerak agertzen dira:

Egurra muzteko edo hola

Laborantzako tresna txipiak

Neguan tronzonazekin, gero primaderan eta udan lan anitz bada bai; larrazkenian gutxixeago

eskilanetan, ez die eskilanik egiten ahal

-Nehor forma erabiltzen du Inor esateko:

Denek eskoletan bena eskuaz nehor

Gazteik nehor ez da ene lanan egiten

Ez nehorekin samurtu

-Deklinabidea:

- osasunantako: osasunarentzat

- egurraren muzteko, ene lanaren egiten, izerdi on baten biltzeko

-Aditz formak oso bereziak dira:

ni mekanizien egiten niz

zuek deitzen tutzie... duzue

klient guziek laborantzan bizi tuzu (dira, dituzu)

denek bertan behar duzie

ni 15 urtetan hasi niz mekaniziengoan, ofiziuan eta badira 35 urte bertan ari nizala lan hortan

dutan (dudan)

Guk sarritan da forma erabiliko genukeen lekuetan, zu pertsonari egiten dio erreferentzia, zutanora jotzen du:

hemen berdin duzu

oso lan handia duzu hori

espedizio guzia behar duzu bukaera helazi

Ahal forma ezezkan ez jarrita egiten du (guk ezin egingo genukeena):

Ez die eskulanik egiten ahal

Ez da esplikatzen ahal hori

-Esaldien ordena oso berezia da, bai eta aditzen forma ere:

ez da holaxe esplikatzen, behar da bizitu

espedizio guzia behar duzu bukaerra helazi

Jean Pierre Errekalt - Altzai
-Entonazioa eta ahoskera edo letren soinua entzunda, argi igartzen zaio iparraldekoa dela
	eta are gehiago, Zuberoakoa: /ü/ egiten du (dütügü) eta /h/ arnasten du zenbait hitzetan (belharra).
-Letren doinuari dagokionez:
	/j/ = /iota/ ahoskatzen du (jarraiki). /in/ ez du /ñ/ egiten: zinez ez eta /il/ = /ll/ ere (mila bederatziehunen eta berrogeita hamabian sortürik) /z/, /s/ eta /x/ bereizten ditu; baita /tz/, /ts/ eta /tx/ ere. Baina laborantxa, Xiberotarra Ahoskatzen ez diren kontsonanteak espedizio guzia behar duzu bukaerra helazi (hela(ra)zi), lab(or)antxa, sortu(r)ik -arazi > azi laburtzen du eta aditzari lotzen dio zuzenean. nik kantazten dut, kantazten eta dantzazten
-Hitzetan, frantsesetik hartuak entzun dizkiogu
	Oihanetan maxina hoik Maxina konpontzale baten etxean
Zubereraren forma bereizgarriak eta aldaerak agertzen dira:
	Egurra muzteko edo hola Laborantzako tresna txipiak Neguan tronzonazekin, gero primaderan eta udan lan anitz bada bai; larrazkenian gutxixeago eskilanetan, ez die eskilanik egiten ahal -Nehor forma erabiltzen du Inor esateko: Denek eskoletan bena eskuaz nehor Gazteik nehor ez da ene lanan egiten Ez nehorekin samurtu
-Deklinabidea:
	- osasunantako: osasunarentzat - egurraren muzteko, ene lanaren egiten, izerdi on baten biltzeko
-Aditz formak oso bereziak dira:
	ni mekanizien egiten niz zuek deitzen tutzie... duzue klient guziek laborantzan bizi tuzu (dira, dituzu) denek bertan behar duzie ni 15 urtetan hasi niz mekaniziengoan, ofiziuan eta badira 35 urte bertan ari nizala lan hortan dutan (dudan)
Guk sarritan da forma erabiliko genukeen lekuetan, zu pertsonari egiten dio erreferentzia, zutanora jotzen du:
	hemen berdin duzu oso lan handia duzu hori espedizio guzia behar duzu bukaera helazi
Ahal forma ezezkan ez jarrita egiten du (guk ezin egingo genukeena):
	Ez die eskulanik egiten ahal Ez da esplikatzen ahal hori
-Esaldien ordena oso berezia da, bai eta aditzen forma ere:
	ez da holaxe esplikatzen, behar da bizitu espedizio guzia behar duzu bukaerra helazi