Maritere. Eibar

 

- Ahoskera eta entonazioa

-Fonemen (hizkien) ahoskera

- /j/ (x) ahoskatzen du: Eibarren jaioa, asko gustatzen jata

- /z/ à /s/: bisi isatera es (bizi izatera ez)

- /ts/ à /tx/: iluntxuagua

- fonema asko ez ditu ahoskatzen:

- /r/ bokalartean: o(ra)in, geixak (gereziak), alabian (alabaren)

- /g/ bokalartean: alargunduta nao (nago); jubilau ein/in (egin) naiz

- /t/ bokalartean: gustau jatan asko, asko baina, jubilauta

- /d/ bokalartean: osasuna euki dot bastante ona; edo /d/>/r/ ero (edo)

- Hitz bukaerak

- a + a à arbolia, bueltia, alabia, berduria jaten dot asko. frutia

- ea à ia: biajia, lantzian (lantzean), betiak (beteak), udazkenian; umiak (umeek), alabian (alabaren);

baina mendizalea

- ia à ixa: basarrixan, Getarixan, ikusgarrixak, madarixa

- oa à ua: iluntxuagua, zazpi urtekua, fruta klase mordua

- io à ixo: Orixotik, nobixoaà nobixua

- n galdu: itte ebana jana

- eo à io: pasiora jun

- Bustidurak

- hitz bukaeretan: ia, io à iya, iyo:

- it à itt: hamen dauz paraje politt-polittak,

- it à itx: amaitxu da

- z à x: geixak (gereziak)

- Bokalak eta diptongoak irekitzea eta ixtea:

- e à a: basarrixan (baserri, /r/ aurrean ireki), hamen (hemen), horrek danok (denok)

- ea à ia: eztot esna bihar

- ea à ie: sukaldean ordu ask osartu bihe (behar) da

- Hitzen arteko loturak:

- n + z à ntz:

- l + z à ltz:

- z + d à zt: eztot esan bihar; handik ez dabe urtetzen

- Hiztegia

- Erakusleak: horiek à horrek (horrek danok), horrela à holan, ikastera; haiekà harek: zoragarrixak izaten ziran harek, heldu heldu eginda;

- Eibarko mendebaldeko euskara:

- hitzak: lantzean behin, be bai, inportanterik ezebez, ikusi barik, domeketan, iluntxuago, gustatzen jataz

babak, oandiokanik (oraindik) anaiak; umeei preguntaten (tzen) dozu, loba(txo), amama, berdura ipiniko

tsut; handik ez dabe urtetzen; madarixa, apurtxo bat; geixak (gereziak), mallabixak; priskuak (melokotoi mota), albertxikoak; geixau (gehiago)

- aldaerak: gauzak ondo urteteko, dena à dana, tentsinoa eukiten dot;

- Erderakada dezente: arbolia, ventana, umeei preguntaten dozu, berdura, ke asko

- Deklinabidea

- nork: haiek: pena emote este umiak (umiek), ez dakixe jaten

-Aditza

Eibarrera:

- Aditz oina: ipinteko, umeei preguntaten (tzen) dozu, baina urtetzen/urteteko

- Laguntzailea:

- gara (>ez gera, gipuzkera): gu ez gara joanak

- zen>zan: gure ama kozinera ona zan; ziren> ziran:

- noa>noia: (baserrira) noianean; daude>dauz: hamen dauz paraje politt-polittak;

- zeuden>eguazen: geixak eguazen zoragarrixak

- zait>jata: asko gustatzen jata, etzata gustatzen; gustatzen jataz babak...; zitzaidan>jatan: gustau jatan asko,

asko baina

- dut>dot: eztot esan bihar; dauka>dauka: jende askok horrek danok iksui barik dauka; ditut> dittudaz:

handik ekartzen dittudaz batzuetan; dute> dabe: ez dabe nahi inope. baina sagardoa itten due etxerako.

du>dau: segiduan iluntzen dau.

- genituen> genduzen: mallabixak asko euki genduzen ; zuten>ebana: gusto askokin eitten ebana;

zituzten>zituen; zuen>zun:

- didate>este: pena emote este umiak, ez dakixe jaten; dizute>tsue: ke asko esatetsue; dizut>tsut: berdura ipinikotsut;

- zidaten>eusten: ai ze inbirixa emoteusten geixak

- Sintaxia

-kausalak:

- eske: eske sukaldeak ordu asko sartu bihe da gauzak ondo

- egiturak

osasuna euki dot bastante ona

gustau jatan asko, asko baina. gustatzen jataz babak...

zoragarrixak izaten ziran harek, heldu heldu eginda